KANSER ABLASYONLARI
Ablasyon nedir? Ne için kullanılır?
Kanser hastalarında, hastalığın kemoterapi ile kontrol altına alınamadığı durumda veya kemoterapi sürecinde kemoterapi ile birlikte uygulanabilen lokal tedavi yöntemidir.
​
Ablasyon kelime anlamı olarak 'tahrip etmek' anlamına gelmektedir. Ablasyon tedavisi ile kanser dokuları tahrip edilmektedir. Bu yönüyle ablasyon tedavisi kanserli dokuları lokal olarak tahrip eden bir yöntemdir.
​
Ablasyon tedavileri genel olarak iki ana guruba ayrılmaktadır.
​
Isıtılarak (yakarak) ablasyon tedaviler:
​
SoÄŸutularak (dondurularak) ablasyon tedavisi
​
Radyofrekans Ablasyon (RF)
​
RF ablasyon, elektrik enerjisini ısı enerjisine çevirerek, ortamı yaklaşık 100 santigrad dereceye kadar ısıtarak kanser dokusunda tahrip yaratan bir tedavi metodudur. Prensip olarak bu yöntemde, elektrik enerjisi ile dokudaki moleküller titreÅŸtirilerek moleküllerde birbirlerine sürtünme yaratılarak ısı oluÅŸturulur.
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
RF enerjisi ile iyonların
birbirine sürtünerek
ısı oluşturulması
​
​
RF ablasyon tedavisinde, kanser dokusu tomografi veya ultrason kılavuluÄŸunda görüntülenerek, görüntüleme eÅŸliÄŸinde RF iÄŸneleri kanser dokusu içerisine yerleÅŸtirilir. Bu iÅŸlem anestezi altında (lokal veya sedasyon ile) yapıldığı için hasta bu aÅŸamada aÄŸrı hissetmemektedir.
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
Ä°ÅŸlem sonrasında tahrip edilen kanser dokusu yüksek ısı ile yanmış bir dokuya dönüÅŸmekte ve bu ölü doku vücudun bağışıklık hücreleri tarafından uzaklaÅŸtırılarak zamanla küçülmektedir.
​
RF ablasyon hangi durumda kullanılır?
​
Radyofrekans ablasyon (RF ablasyon) en sık olarak karaciÄŸer kanserlerinde (HCC) veya karaciÄŸere metastaz (sıçrama) yapan kanserlerde kullanılmaktadır.
​
Ayrıca böbrek, akciÄŸer, kemik ve yumuÅŸak dokuda bulunan kanserlerde de RF ablasyon kullanılabilmektedir.
​
RF ablasyon yapılabilmesi için;
​
-Kanser odağının belirli bir boyutun altında olması
​
-Kemoterapiye cevap vermemiş olması veya kemoterapi ile birlikte planlanması
​
-Hastanın ameliyat şansının olmaması, veya hastada ameliyat yapılamayacak bir durum bulunması
​
-KaraciÄŸerdeki odakların küçük ancak çok sayıda olması
​
gerekmektedir. Ancak iÅŸlemi yapacak operatör tarafından hastanın karaciÄŸeri, karaciÄŸer içerisindeki damarlanmalar, safra yolları , kanserin karaciÄŸerindeki yerleÅŸimi ve diÄŸer tüm detaylar dikkatlice incelenmektedir.
​
Bu kriterlerin saÄŸlanamadığı durumda hasta radyoembolizasyon veya kemoembolizasyon gibi lokal tedavi yöntemleri için uygun olabilmektedir. Bu tedavi yöntemleri de ayrıca incelenecektir.
​
KaraciÄŸer dışındaki organlarda da ameliyatsız RF ablasyonu uygulabilmekte olup bu organlar baÅŸlıca akciÄŸer, böbrek, kemik, tiroid ve yumuÅŸak dokuda bulunan kanserler olarak
​
​
​
​
​
Mikrodalga Ablasyon
​
Mutfaklarda kullandığımız mikrodalga fırınlar gibi, mikrodalga ablasyonu da elektrik enerjisini ısı enerjisine çevirerek ortamda ısı yaratan bir yöntem olup bu yüksek ısı ile kanserli dokunun tahrip edilmesi saÄŸlanmaktadır.
​
300MHz ile 300GHz arasında frekans yayan iÄŸnelerin yardımıyla dokudaki su molekülleri tireÅŸtirilmekte ve bu yolla yaratılan yüksek ısı ile doku nekrozu (ölümü) oluÅŸturulmaktadır.
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
RF ablasyon tedavisinden sonra geliÅŸtirilen bu yöntem RF ablasyon tedavisi ile benzer durumlarda kullanılmaktadır.
​
Mikrodalga ablasyonu kullanılan baÅŸlıca kanserler, karaciÄŸere sıçramış olan kanserler veya karaciÄŸerin kendi kanserleri, akciÄŸer kanseri, tiroid kanseri, böbrek kanseri olarak sıralanabilir. Ancak diÄŸer kanser türlerinde de dikkatli bir inceleme yapılarak milrodalga baslyon tedavisinin artı ve eksileri göz önüne alınarak uygulanabilir.
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
CryoAblation (Kriyoablasyon)
​
Kriyoablasyon (cryoablation), mikrodalga ve RF ablasyon gibi yöntemlerin tersine, dokuyu ısıtrak deÄŸil, soÄŸutarak tahrip etmektedir. Kriyoablasyon yönteminde ablasyon iÄŸneleri içerisinden geçen sıvılaÅŸtırılmış gazlar, iÄŸnenin uç kasmında sıfırın altında -80, -120 derecelere varan soÄŸuma yaratarak kanserli dokuyu dondururlar. Donan alanda adeta bir buz topu oluÅŸarak (iceBall), donan dokular buz kristallerine dönüÅŸür. Bu ÅŸekilde kanserli doku nekroz denilen ölü dokulara dönüÅŸtürülebilmektedir.
​
Kriyoablasyonda kullanılan iÄŸneler tıpkı RF veya mikrodalga ablasyon iÄŸnelerine benzerler. Kanserli doku içerisinde yanyana yerleÅŸtirilen iÄŸneler ile çok daha büyük dokular tahrip edilebilmektedir.
​
Kriyoablasyon (Cryoablation, Cryotherapy) hangi kanserlerde kullanılabilir?
​
Tüm kanser türlerinde kriyoablasyon tedavisi uygulanmaya çalışılsa bile en sık olarak akciÄŸer, meme, böbrek, kemik, karaciÄŸer ve pankreas gibi kanserlerde ve yumuÅŸak doku tümörlerinde (dezmoid tümör , sarkomlar vb) uygulanmaktadır.
​
Kriyoablasyon yönteminin avantajları nelerdir?
​
-
Kriyoablasyon RF veya mikrodalga ablasyondan farklı olarak lokal anestezi ile aÄŸrı olmadan uygulanabilen, narkoz kullanılmadan gerçekleÅŸtirilebilen bir yöntemdir. Ablasyonda oluÅŸturulan buzun yarattığı soÄŸukluÄŸun aÄŸrı giderici etkisi nedeniyle iÅŸlem çok daha aÄŸrısız olmaktadır.
​
-
RF veya mikrodalga ablasyona göre çok daha büyük alanlarda kanser ablasyonu saÄŸlanabilmektedir.
​
-
RF ve mikrodalga ablasyona göre çevre dokularda oluÅŸabilecek olası risklerin daha net olarak gözlenmesini saÄŸlamakta, bu vesileyle güvenli bir ablasyon alanı saÄŸlayarak çevre dokuların gereksiz yere hasar alması önlenmektedir.
​
Criyo ablasyonun dezavantajları nelerdir?
​
Ancak daha maliyetli bir iÅŸlem olması, bazen daha çok sayıda iÄŸne kullanılması gerekliliÄŸi ve iÅŸlem süresinin RF veya mikrodalga ablasyona göre önemli dez avantajları olarak beliritilebilir.
